Các loại đông trùng hạ thảo hiện nay: Phân loại chi tiết nhất

2 dạng của đông trùng hạ thảo là dạng ký chủ và dạng sợi quả thể

Hiện nay việc phân loại các loại đông trùng hạ thảo một cách rõ ràng là điều không hề đơn giản. 

Trên thị trường đông trùng hạ thảo có rất nhiều loại như: Tây tạng (tự nhiên), nhân tạo, cho đến các dạng như viên, nước đông trùng hạ thảo…

Để chọn mua được sản phẩm chất lượng và đúng với nhu cầu, bạn cần có kiến thức về các loại đông trùng hạ thảo. Cùng Dược Thảo Mailands tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.

I) Phân loại theo nguồn gốc

3 loại đông trùng hạ thảo bao gồm: Đông trùng hạ thảo tự nhiên, đông trùng hạ thảo nhân tạo và đông trùng hạ thảo bán nhân tạo
Nguồn gốc của Đông trùng hạ thảo sẽ quyết định hàm lượng dược chất và giá tiền của sản phẩm.

Đông trùng hạ thảo có ba nguồn gốc bao gồm:

  1. Đông trùng hạ thảo tự nhiên
  2. Đông trùng hạ thảo nhân tạo
  3. Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên

Cùng tìm hiểu chi tiết mỗi loại dưới đây.

1. Đông trùng hạ thảo tự nhiên

Đông trùng hạ thảo tự nhiên với quả thể mọc ra từ cơ thể ấu trùng sâu bướm

Đông trùng hạ thảo tự nhiên là nấm đông trùng được hình thành và phát triển một cách tự nhiên ở những vùng cao nguyên có độ cao so với mức độ biển từ 3500 – 5000m. 

Chúng thường được thu hoạch 1 năm một lần vào mùa hè ở cao nguyên Tây Tạng, Tứ Xuyên, Vân Nam(Trung Quốc); Nepal, Bhutan, Ấn Độ…

Đông trùng hạ thảo tự nhiên có dược tính cao do sinh sống ở vùng thiên nhiên khắc nghiệt. Vì vậy giá thành của chúng cũng rất cao: Khoảng 1 tỷ – 2 tỷ VNĐ/kg.

Đặc điểm nhận dạng: 

  • Nấm đông trùng hạ thảo tự nhiên mọc ở vùng núi cao nên màu sắc sẽ không đồng đều (vàng sẫm hoặc nâu vàng).
  • Đông trùng hạ thảo khi còn sống, người ta có thể trông rõ hình con sâu, với đuôi là một cành nhỏ, mọc lá. Khi sấy khô, nó có mùi tanh như cá, đốt lên có mùi thơm.
  • Sâu non dễ bẻ gãy, ruột bên trong căng đầy, màu trắng hơi vàng; chất đệm nấm khá dai và bên trong ruột hơi rỗng, có màu trắng ngà.

2. Đông trùng hạ thảo nhân tạo

Sợi nấm đông trùng hạ thảo được mọc ra trên chất nền sinh khối
Nấm đông trùng hạ thảo nhân tạo được nuôi trên chất nền sinh khối.

Đông trùng hạ thảo nhân tạo là phương pháp nuôi cấy nấm đông trùng hạ thảo với dòng nấm Cordyceps militaris (dòng nấm phù hợp với quy mô nuôi công nghiệp)

Nấm đông trùng hạ thảo được nhân bản trong ống nghiệm, sau đó cấy lên chất nền sinh khối nuôi trồng cho đến khi thu hoạch. Sinh khối là hỗn hợp nhộng tằm, đậu xanh, gạo lứt xay nhuyễn.

Dược tính của đông trùng hạ thảo nhân tạo bằng khoảng 75-80% so với đông trùng hạ thảo tự nhiên.

Đặc điểm:

Do được nuôi cấy nhân tạo trong phòng thí nghiệm, Đông trùng hạ thảo nhân tạo có màu vàng cam đồng đều và đẹp mắt.

Trong các loại đông trùng hạ thảo hiện nay thì đông trùng hạ thảo nhân tạo được sử dụng rộng rãi nhất.

3. Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên

Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên được nuôi trên cơ thể nhộng tằm

Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên được nuôi cấy nhân tạo ở giai đoạn đầu, sau đó sẽ được đưa ra ngoài tự nhiên để mô phỏng lại quá trình sinh trưởng của nấm đông trùng trong tự nhiên.

So với đông trùng hạ thảo nhân tạo, đông trùng hạ thảo bán tự nhiên là sản phẩm có dược tính cao gần tương đương với trùng hạ thảo tự nhiên (80-85%) .

Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên được nuôi cấy trong 2 giai đoạn. 

  • Ở giai đoạn 1: Nấm Đông trùng sẽ được nuôi trong môi trường nhân tạo cho đến khi hình thành sợi thể. 
  • Giai đoạn 2: Tiến hành đưa Trùng thảo tra môi trường tự nhiên để sinh trưởng.

Quá trình nuôi cấy Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên đòi hỏi điều kiện môi trường nuôi ngoài tự nhiên khắt khe. Giá thành của loại đông trùng hạ thảo này thường đắt hơn nuôi nhân tạo khoảng 20-30%.

Đặc điểm: 

  • Đông trùng hạ thảo bán tự nhiên thường mọc trên ký chủ là nhộng tằm hoặc con sâu tằm
  • Có màu sắc vàng nâu gần giống đông trùng hạ thảo tự nhiên.

II) Phân loại đông trùng hạ thảo theo hình dáng

2 dạng của đông trùng hạ thảo là dạng ký chủ và dạng sợi quả thể

Đông trùng hạ thảo có 2 loại hình dáng là:

  1. Đông trùng hạ thảo ký chủ (sợi nấm mọc ra trên cơ thể của một con côn trùng bị ký sinh).
  2. Đông trùng hạ thảo quả thể (sợi nấm mọc ra từ chất nền sinh khối).

Dưới đây là chi tiết 2 loại hình dáng đông trùng hạ thảo.

1. Đông trùng hạ thảo ký chủ

Đông trùng hạ thảo nhộng tằm nuôi cấy nhân tạo được đựng trong lọ
Đông trùng hạ thảo ký chủ nhộng tằm được nuôi cấy nhân tạo

Đông trùng hạ thảo ký chủ là dạng nấm đông trùng hạ thảo mọc trên ký chủ là sâu bướm (dạng tự nhiên) hoặc nhộng tằm hoặc sâu chít (nhân tạo).

Trong đó:

  • Đông trùng hạ thảo trên sâu bướm (tự nhiên):

Nấm cordyceps ký sinh một cách tự nhiên trên cơ thể của sâu non trong tự nhiên ở mùa đông và mọc ra quả thể (dạng cây) khi vào mùa hè.

Nấm đông trùng hạ thảo tươi trên nhộng tằm được tạo nhờ việc tiêm bào tử nấm Cordyceps militaris vào nhộng tằm.

Nấm sẽ sử dụng dinh dưỡng từ chính cơ thể của nhộng tằm để phát triển mà không có sự tiếp xúc với yếu tố bên ngoài.

  • Đông trùng hạ thảo nuôi cấy trên sâu chít:

Tương tự như đông trùng hạ thảo nuôi cấy trên nhộng tằm, đông trùng hạ thảo nuôi cấy trên sâu chít được tạo nhờ việc cấy nấm Cordyceps militaris lên sâu chít và nuôi dưỡng bằng chính nguồn dinh dưỡng của sâu chít.

2. Đông trùng hạ thảo quả thể (Nuôi cấy trên nguồn cơ chất tổng hợp)

Đông trùng nuôi trên cơ chất tổng hợp trong các lọ thủy tinh

Đông trùng hạ thảo nuôi cấy trên nguồn cơ chất tổng hợp hay sinh khối là nấm đông trùng hạ thảo được nuôi cấy trên chất nền là hỗn hợp của gạo lứt, khoai tây, giá đỗ, nước dừa, bột nhộng xay… 

III) Phân loại đông trùng hạ thảo nguyên phẩm theo trạng thái

Nguyên phẩm đông trùng hạ thảo chính là đông trùng hạ thảo đang còn ở dạng nấm và chưa qua chế biến, bào chế.

Ở dạng nguyên phẩm, đông trùng hạ thảo có 2 trạng thái bao gồm:

  1. Đông trùng hạ thảo ở trạng thái tươi
  2. Đông trùng hạ thảo ở trạng thái khô
Trạng thái Nguồn gốc
Tự nhiên Nhân tạo/bán nhân tạo
Nấm còn tươi Đông trùng hạ thảo được hình thành trong môi trường tự nhiên trên cơ thể sâu non, sâu bướm Đông trùng hạ thảo nuôi trên sinh khối (ĐTHT sinh khối tươi)

Đông trùng hạ thảo nuôi trên nhộng tằm 

Nấm đã sấy khô Đông trùng hạ thảo nguyên con tự nhiên được sấy khô Sợi quả thể đông trùng hạ thảo sấy khô

Đông trùng hạ thảo nuôi trên nhộng tằm sấy khô

1. Đông trùng hạ thảo tươi

Nấm Đông trùng hạ thảo tươi được mọc trên nền sinh khối

Đông trùng hạ thảo tươi là đông trùng hạ thảo khi vừa thu hoạch vẫn còn giữ được sự tươi nguyên, có hương vị thơm ngon và giàu giá trị dưỡng chất.

Các loại đông trùng hạ thảo tươi thường là loại nhân tạo. Được dùng trong ngâm rượu, hoặc chế biến cùng món ăn giúp bổ sung dưỡng chất cho cơ thể.

Do còn tươi nên đông trùng hạ thảo có thời hạn sử dụng ngắn( 15-20 ngày), khó bảo quản hơn so với loại đông trùng hạ thảo khô.

2. Đông trùng hạ thảo khô

Các sợi đông trùng hạ thảo khô được đựng trong bát

Đông trùng hạ thảo khô là sản phẩm của đông trùng hạ thảo tươi được đem đi sấy khô (làm mất nước) bằng các phương pháp như: sấy thăng hoa, sấy nhiệt, sấy lạnh.

Mỗi phương pháp sấy khô đông trùng sẽ cho ra hàm lượng dược chất, hình dáng và màu sắc của đông trùng hạ thảo khác nhau.

Đông trùng hạ thảo khô là loại phổ biến nhất trên thị trường hiện nay.

Ưu điểm của đông trùng hạ thảo khô:

  • Bảo quản được lâu (1 – 3 năm).
  • Chế biến thành được theo nhiều cách: Nấu ăn, ngâm rượu, ngâm mật ong, pha trà, làm nguyên liệu cho các loại chế phẩm…
  • Đậm mùi và thơm hơn đông trùng hạ thảo tươi. 

Nhược điểm của đông trùng hạ thảo khô:

  • Chất lượng của Đông trùng hạ thảo khô sẽ bị phụ thuộc khá nhiều vào phương pháp dùng để sấy loại dược thảo này.
  • Giá thành của sản phẩm đông trùng hạ thảo khô cũng đắt hơn tươi. Để tạo ra 1 gram đông trùng khô phải cần đến 7 gram tươi.

Tuy nhiên, hiện nay bằng công nghệ sấy thăng hoa đông trùng hạ thảo giúp giữ lại hầu hết hàm lượng dưỡng chất.

So sánh các phương pháp sấy khô ĐTHT
Bảng so sánh các phương pháp sấy đông trùng hạ thảo

IV) Phân loại Đông trùng hạ thảo theo chế phẩm

Các loại chế phẩm từ đông trùng hạ thảo
Ngoài hai dạng tươi và khô, đông trùng hạ thảo còn được chế biến thành các dạng chế phẩm khác nhau.

Chế phẩm từ Đông trùng hạ thảo là gì?

Chế phẩm đông trùng hạ thảo là các sản phẩm có nguồn gốc từ đông trùng hạ thảo và được bào chế dưới các dạng như viên uống, trà, nước đông trùng hạ thảo…

Ở dạng chế phẩm, đông trùng hạ thảo có sáu dạng chính bao gồm:

  1. Dạng viên uống
  2. Dạng nước
  3. Dạng bột
  4. Dạng trà túi lọc
  5. Dạng đế đông trùng hạ thảo
  6. Dạng ngâm: Rượu, mật ong

Cùng tìm hiểu chi tiết các dạng chế phẩm đông trùng hạ thảo dưới đây.

1. Dạng viên uống

Các sản phẩm đông trùng hạ thảo dạng viên được điều chế từ đông trùng hạ thảo sấy khô, nghiền thành dạng bột, sau đó kết hợp thêm một số dược liệu khác. 

Viên uống đông trùng hạ thảo thảo sẽ được bào chế theo công thức riêng của từng nhà sản xuất với nhiều loại thành phần khác nhau như: các loại sâm, dược chất khác nau. Từ đó mang lại nhiều tác dụng bồi bổ sức khỏe, làm đẹp…

Ưu điểm của đông trùng dạng viên uống:

  • Vẫn đảm bảo đầy đủ dược tính, khả năng hấp thụ nhanh
  • Giá thành rẻ hơn
  • Tiện dụng và dễ dàng sử dụng

Trong viên uống đông trùng hạ thảo lại được chia làm ba loại bao gồm:

  1. Loại viên nang
  2. Loại viên nén
  3. Loại viên hoàn

Tuy cùng được bào chế dưới dạng viên nhưng mỗi loại viên uống đông trùng hạ thảo sẽ có mức độ hấp thu khác nhau.

Dưới đây là bảng đánh giá mức độ hấp thu khi uống của từng dạng viên uống đông trùng hạ thảo.

Bảng các dạng của đông trùng hạ thảo viên
Dạng viên ĐTHT Đánh giá mức độ hấp thu
Đông trùng hạ thảo viên nang  Tốt
Đông trùng hạ thảo viên nén Khá
Đông trùng hạ thảo viên hoàn Khá

Đánh giá về các loại viên uống đông trùng hạ thảo

1. Đông trùng hạ thảo viên nang:

2 lọ viên uống đông trùng hạ thảo cordyceps 500

Là dạng viên Đông trùng hình nhộng, có vỏ ngoài mềm, dễ uống và dễ dàng hấp thu trong dạ dày, do vỏ thuốc mềm dễ tan trong nước.

2. Đông trùng hạ thảo viên nén:

Đông trùng dạng viên nén

Là dạng viên Đông trùng hình tròn hoặc bầu dục, được tạo ra bằng cách nén nhiều nguyên liệu đã được tinh chế và được bọc mịn bên ngoài 

3. Đông trùng hạ thảo viên hoàn:

Đông trùng hạ thảo dạng viên hoàn

Là dạng chế phẩm Đông Y, có hình tròn, được tạo ra bằng cách nghiền bột các nguyên liệu và điều chế thành viên tròn có nhiều kích thước khác nhau.

2. Dạng nước

Nước Đông Trùng Hạ Thảo Cordyceps 24h

Nước Đông trùng hạ thảo là sản phẩm của quá trình chiết xuất dược chất từ nấm Đông trùng hạ thảo. Sản phẩm sau đó được đóng thành từng lọ hoặc gói nhỏ dạng nước

Ưu điểm của dạng này là:

  • Dễ dàng hấp thu và đem lại hiệu quả tức thì cho người sử dụng. 
  • Có mùi vị dễ uống, tiện lợi khi vận chuyển, mang đi

3. Dạng bột

Đông trùng dang bột

Đông trùng hạ thảo dạng bột là đông trùng hạ thảo sau khi được sấy khô thì sẽ đem nghiền thành bột để dễ dàng sử dụng và bảo quản.

Ưu điểm:

  • Dễ sử dụng, có thể chế biến thành trà, gia vị món ăn, đắp mặt nạ dưỡng da..
  • Dễ hấp thu ở dạng bột
  • Dễ dàng bảo quản ở nhiệt độ thường trong hộp thủy tinh kín

4. Dạng trà túi lọc

Sản phẩm trà đông trùng hạ thảo Mailands
Trà đông trùng hạ thảo là một trong các loại đông trùng hạ thảo chế phẩm được ưa chuộng

Đông trùng hạ thảo túi lọc thường thấy từ các sản phẩm trà đông trùng hạ thảo. Trà đông trùng túi lọc có thành phần chính là đông trùng hạ thảo và sự kết hợp của các thành phần khác như trà đắng, cam thảo, tâm sen… 

5. Dạng đế

Đế đông trùng hạ thảo là phần bên dưới sợi nấm, cung cấp dinh dưỡng cho sợi nấm đông trùng hạ thảo
Phần đế có nhiệm vụ cung cấp dinh dưỡng cho sợi nấm đông trùng hạ thảo phát triển.

Đế đông trùng hạ thảo là phần giá thể dùng để cấp dinh dưỡng trong quá trình nuôi nấm đông trùng hạ thảo nhân tạo.

Thành phần của đế sinh khối đông trùng được làm từ các nguyên liệu như: gạo lứt, giá đỗ, nước dừa, nhộng tằm,…

Đế đông trùng hạ thảo vẫn chứa một số thành phần dược chất và dinh dưỡng nhất định. Do đó đế đông trùng thường được sử dụng để ngâm rượu, pha trà…

6. Dạng ngâm

Đông trùng hạ thảo ở dạng ngâm thường có 2 loại chính là:

1. Đông trùng hạ thảo ngâm rượu

Rượu Đông trùng hạ thảo

Đông trùng hạ thảo ngâm rượu là một trong những cách các quý đông thường lựa chọn. Đông trùng ngâm rượu giúp tăng cường khí huyết, bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực

2. Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong

Lọ chứa hỗn hợp mật ong ngâm đông trùng hạ thảo
Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong được bảo quản trong hũ thủy tinh

Ngoài ra, còn có dạng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong được xem là phương thuốc quý lợi ích trị ho, viêm họng hiệu quả cho trẻ nhỏ, làm đẹp cho chị em, giúp thanh lọc cơ thể.

Kết luận

Trên đây là toàn bộ nội dung về phân loại các loại Đông trùng hạ thảo. Dược Thảo Mailands xin được tóm tắt với bạn các nội dung chính sau:

Về nguồn gốc nấm Đông trùng hạ thảo trên thị trường được chia làm 3 nguồn:

  • Nguồn tự nhiên
  • Nguồn nuôi nhân tạo
  • Nguồn nuôi bán tự nhiên

Hình dáng của đông trùng hạ thảo

  • Đông trùng hạ thảo ký chủ (dạng có ký chủ là sâu bướm trong tự nhiên hoặc nhộng tằm, sâu chít trong nuôi nhân tạo) 
  • Đông trùng hạ thảo quả thể (dạng quả thể sợi nấm mọc lên trên chất nền sinh khối)

Trạng thái của Đông trùng hạ thảo được chia làm 2 loại gồm:

  • Đông trùng hạ thảo tươi
  • Đông trùng hạ thảo sấy khô

Các dạng chế phẩm phổ biến trên thị trường hiện nay bao gồm: Dạng viên, nước, bột trà túi lọc và dạng ngâm với rượu, mật ong.

Nếu bạn có thắc mắc hoặc cần tư vấn thêm, liên hệ với Dược Thảo MaiLands theo hotline: 0916 20 8080 để được giải đáp nhé.

Kim Xuyến

Bài viết liên quan:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.